یک اتصال فیلترشکن را مثل یک محموله در نظر بگیرید. سه سؤال باید جواب داده شود: محموله مال کیست (پروتکل)، در چه بسته‌بندی‌ای فرستاده می‌شود (امنیت لایهٔ انتقال) و با چه وسیله‌ای جابه‌جا می‌شود (روش انتقال). VLESS به سؤال اول جواب می‌دهد، TLS و Reality به دومی، و XHTTP به سومی. Vision هم نکته‌ای است که بسته‌بندی را طبیعی‌تر نشان می‌دهد.
VLESS: پروتکلی سبک برای شناسایی و عبور
VLESS پروتکلی از خانوادهٔ Xray است. کارش ساده است: سرور با یک شناسهٔ مخصوص (UUID) می‌فهمد درخواست از کاربر مجاز آمده، و بعد ترافیک را به مقصد می‌رساند. نکتهٔ مهم این است که VLESS خودش رمزگذاری سنگینی اضافه نمی‌کند؛ این کار را به لایهٔ امنیتی زیرین می‌سپارد. همین سبکی باعث می‌شود سربار کمی داشته باشد و روی گوشی باتری کمتری مصرف کند.
چون رمزگذاری بر عهدهٔ لایهٔ دیگری است، VLESS تقریباً همیشه همراه TLS یا Reality استفاده می‌شود. VLESS بدون این لایه‌ها برای اینترنت عمومی مناسب نیست.
TLS: همان قفلی که سایت‌ها هم دارند
TLS پروتکلی است که پشت «https» و قفل نوار نشانی مرورگر قرار دارد. اتصال را رمزگذاری می‌کند و با گواهی دیجیتال ثابت می‌کند به سرور درست وصل شده‌اید. وقتی VLESS روی TLS می‌رود، از بیرون شبیه بازکردن یک سایت معمولی با HTTPS است.
Reality: دست‌دادنی که از یک سایت واقعی قرض گرفته شده
در TLS معمولی، سرور باید گواهی مخصوص دامنهٔ خودش را داشته باشد. Reality این نیاز را برمی‌دارد: سرور هنگام دست‌دادن TLS، خودش را مثل یک وب‌سایت واقعی و شناخته‌شده نشان می‌دهد. کاربر مجاز با کلیدی که از قبل دارد، در همان دست‌دادن شناخته می‌شود و تونل ساخته می‌شود.
اگر کسی بدون کلید سعی کند سرور را «امتحان» کند، Reality او را به همان سایت واقعی می‌فرستد و چیزی جز یک سایت معمولی نمی‌بیند. به این ترتیب، شناسایی سرور با کاوش فعال سخت‌تر می‌شود.
Vision: طبیعی‌تر نشان دادن ترافیک رمزگذاری‌شده
بیشتر سایت‌ها خودشان HTTPS دارند. یعنی وقتی از داخل تونل یک سایت را باز می‌کنید، یک اتصال TLS درون اتصال TLS دیگری قرار می‌گیرد. این «TLS درون TLS» الگوی اندازه و زمان‌بندی خاصی دارد که می‌تواند قابل تشخیص باشد. Vision (با نام فنی xtls-rprx-vision) این الگو را طوری مدیریت می‌کند که ترافیک طبیعی‌تر به نظر برسد و در بسیاری از موارد کار رمزگذاری دوباره را هم حذف می‌کند تا سرعت بالاتر برود.
XHTTP: سوار بر درخواست‌های معمولی وب
XHTTP روش انتقال جدیدتری در Xray است. به‌جای یک اتصال طولانی و یکپارچه، داده را در قالب درخواست‌ها و پاسخ‌های معمولی HTTP جابه‌جا می‌کند و می‌تواند ارسال و دریافت را از هم جدا کند. نتیجه این است که ترافیک بیشتر شبیه رفت‌وآمد عادی یک سایت است و از مسیرهایی عبور می‌کند که فقط HTTP را می‌پذیرند. انعطاف XHTTP آن را برای شبکه‌های پرمحدودیت مناسب کرده است.
پروتکل‌های یام‌یام از کنار هم گذاشتن همین‌ها ساخته شده‌اند
کنار هر سرور در برنامه یکی از این سه نام را می‌بینید:
| نام در برنامه | ترکیب | کِی مناسب است |
|---|---|---|
| متعادل | VLESS + XHTTP + Reality | انتخاب پیش‌فرض خوب؛ تعادل میان پایداری در شبکه‌های محدود و سرعت |
| مستقیم | VLESS + Reality + Vision | وقتی مسیر باز است و سرعت و تأخیر کم اولویت دارد |
| سازگار | VLESS + XHTTP + TLS | وقتی دو گزینهٔ دیگر جواب نمی‌دهند و یک اتصال شبیه HTTPS معمولی لازم است |
در حالت «هوشمند» لازم نیست بین این‌ها انتخاب کنید؛ برنامه خودش موقعیت و پروتکل را انتخاب می‌کند. اگر خواستید دستی انتخاب کنید، از «متعادل» شروع کنید و در صورت مشکل، دو گزینهٔ دیگر را امتحان کنید. راهنمای کامل در انتخاب حالت و پروتکل آمده است.
چند سوءبرداشت رایج
- «پروتکل جدیدتر یعنی همیشه بهتر.» نه لزوماً. شبکه‌ها متفاوت‌اند و پروتکلی که امروز روی یک اپراتور بهترین است، ممکن است روی دیگری کند باشد. به همین دلیل یام‌یام چند گزینه را کنار هم نگه می‌دارد.
- «Reality یعنی ناشناس بودن کامل.» Reality شناسایی سرور را سخت‌تر می‌کند؛ ولی هویت شما در سایت‌هایی که وارد حسابشان می‌شوید، سر جایش است.
- «VLESS رمزگذاری ندارد، پس ناامن است.» VLESS رمزگذاری را به TLS یا Reality می‌سپارد. با این لایه‌ها، اتصال رمزگذاری‌شده است.
جمع‌بندی
VLESS می‌گوید چه کسی مجاز است، TLS و Reality اتصال را رمزگذاری و پنهان می‌کنند، Vision ترافیک را طبیعی‌تر نشان می‌دهد و XHTTP داده را سوار بر درخواست‌های وب جابه‌جا می‌کند. لازم نیست هیچ‌کدام را تنظیم کنید؛ اما دانستنشان کمک می‌کند وقتی یک مسیر جواب نداد، بدانید چرا گزینهٔ بعدی ممکن است کار کند. اگر اتصال برقرار نمی‌شود، راهنمای رفع مشکل اتصال را ببینید. برای تفاوت انتخاب پروتکل با مسیر هر برنامه، راهنمای تونل‌سازی تفکیکی را هم بخوانید.